شب عاشقان بیدل چه شبی درازباشد/ توبیا کزاول شب درصبح بازباشد

احمد شاملو در سال 1304 در 21 آذر ماه در خیابان صفی علیشاه تهران از مادری به نام کوکب عراقی و پدری  به نام حیدر که افسر ارتش بود تولد یافت. احمد دوره کودکی و نوجوانی را در شهرهای مختلف ایران گذراند دوره تابستان را در خاش، زاهدان و مشهد گذراند دوره دبیرستان رادر بیرجند، مشهد و تهران به سر برد. از همان آغازین ادوار کودکی با سیر و سفر و تحولات و جست و جوها و رفتن ها در زندگیش رنگ یافت. چنان چه به همراه پدر و خانواده به گرگان و ترکمن صحرا رفتند برای تاسیس تشکیلات از هم پاشیده ژاندارمری در آن خطه.
  از همان عنفوان کودکی الفبای مقاومت و ایستادگی را آموخت و زیر بنای سیاسی که پشت سر نهاده بود و علاقه وافر او به سیاست در راهی کشیده شد که عزمی بزرگ را می طلبید چنان چه در سن 17 سالگی روانه زندان شد و سختی ها را در این راه به جان خرید چرا که آموخته بود استقامت را، پایداری را، آن چنان که آن را به منصه ظهور رساند و از خود گذشتن را معنایی دیگر آموخت، برای آن که حرف خود را بالاتر از دردی که شاهدش بود به تصویر کشاند به شعر و روزنامه نگاری شعر پناه برد تا ترجمان هر آنچه می بیند و می شنود باشد. در سال 1324 به روزنامه نگاری پرداخت و این خود فتح بابی بود. برای این که بیشتر در جریانات سیاسی قرار گیرد اما چندی نمی گذرد که باز روانه زندان می شود و سر از زندان متفقین در می آورد.
پس از مدتی که از زندان آزاد می شود به همراه خانواده به ارومیه می رود و مشغول تحصیل می شود. اما روح پر جنب و جوشش ، روح کاوشگرش او را به ماندن دعوت نمی کرد به تهران سفر می کند و در این بین به سال 1326 اولین ازدواج وی صورت می گیرد. احمد علاوه بر شعر و روزنامه نگاری به قصه نویسی و نوشتن فیلم نامه همت می گمارد. باورها، دردها، دیده ها، شنیده ها را در غالب کلمات چه شیوا و زیبا بیان می دارد کلمات گویی چون جوانه ای می مانند که در غالب شعر شکفته می شوند و به ثمر می رسند. زیبایی و شیوایی و سادگی اشعار شاملو تحسین برانگیز است و آدمی را متحیر می کند.
 17 سال بعد از اولین ازدواجش با آیدا آشنا می شود و با وی ازدواج می کند و در همان حال انتشار مجموعه شعر «آیدا در آیینه» و «لحظه ها و همیشه» را انتشار می دهد.
شاملو که در ورطه سیاسی قدم می نهد این بار هفته نامه ادبی «پارو» را سر دبیری و منتشر می کند ، که بعد از سه شماره با اولتیماتوم وزیر اطلاعات وقت تعطیل می شود و علاوه بر فعالیت هایی که در داخل کشور انجام می دهد در خارج و شهرستان ها نیز اثرات شایانی از خود به جا می نهد تا آنجا که دعوتش کرده و از او کسب فیض کرده اند. دعوت او با برگذاری شب شعرهایی از اشعار لطیفش همراه بود. دانشجویان دانشگاه شیراز طی مراسمی از استاد دعوت به عمل آوردند واستاد نیز اشعارش را برایشان ترنم می نمایند.
دیگر فعالیت های استاد دعوت به انجمن ایران در آمریکا برای برگزاری شب شعر است و در سال 1351 به تدریس زبان ادبیات فارسی در دانشگاه صنعتی می پردازد. علاوه بر آن استاد فیلم نامه حلوا برای زنده ها را قلم فرسایی می کند و دیگر نگارش نا تمام وی آنتیگون و نوشتن گفتار فیلم حمام گنجعلیخان است. سفر هایی که برای ما افتخار بسیار داشت :
سفر به «ایالات متحده آمریکا» به عنوان میهمان به «انجمن قلم آمریکا» و «دانشگاه پریستون» و برگزاری شب شعر به دعوت دانشجویان در فیلادلفیا و نیویورک به عنوان میهمان به دومین کنگره ی بین المللی ادبیات ، اینترنت ، زیر عنوان «جهان سوم، جهان ما» در ارلانگن آلمان و شهر های مجاور میهمان دانشگاه اقتصاد وین برای شب شعر. برگزار شب شعر در «دانشگاه گیس»، شب شعر در خانه مردم در استکلهم به دعوت انجمن جهانی قلم سوئد و گفت و گو با دانشجویان در دانشگاه اوپیالا است.
 سفرهای شاملو هم چنان ادامه می یابد از جمله دعوت وی به دانشگاه های شیکاگو، میشیگان، هاروارد، کلمبیا و شب شعر در بوستان «اِ.سی.ال.اِ» به نفع زلزله زدگان ایران. نگارش «روزنامه سفر میمنت اثر ایالات متفرقه امریغ .آر» به عنوان استاد میهمان برای تدریس یک ترم در دانشگاه برکلی. هم نوعی و هم دوستی او جهانی است و این لطافت و عشق را نه تنها در شعرهایش می توان یافت بلکه از منش و هدفی که برگزیده می توان یافت تا آن جا که شب شعری به نفع آوارگان کرد عراقی در برکلی «یو.اِل.اِ» برگزار می کند.

شاملو

باغ آیینه

چراغی به دستم، چراغی در برابرم:
من به جنگ سیاهی می روم.

گهواره های خستگی
از کشاکش رفت و آمدها
باز ایستاده اند،
و خورشیدی از اعماق
کهکشان های خاکستر شده را
روشن می کند.
***
فریادهای عاصی آذرخش -
هنگامی که تگرگ
در بطن بی قرار ابر
نطفه می بندد.
و درد خاموش وار تک -
هنگامی که غوره خرد
در انتهای شاخسار طولانی پیچ پیچ جوانه می زند.
فریاد من همه گریز از درد بود
چرا که من، در وحشت انگیز ترین شبها،
آفتاب را به دعائی نومیدوار طلب می کرده ام.
***
تو از خورشید ها آمده ای، از سپیده دم ها آمده ای
تو از آینه ها و ابریشم ها آمده ای.
***
در خلئی که نه خدا بود و نه آتش
نگاه و اعتماد تو را به دعائی نومیدوار طلب کرده بودم.
جریانی جدی
در فاصله دو مرگ
در تهی میان دو تنهائی -
[ نگاه و اعتماد تو، بدین گونه است!]
***
شادی تو بی رحم است و بزرگوار،
نفست در دست های خالی من ترانه و سبزی است
من برمی خیزم!
چراغی در دست
چراغی در دلم.
زنگار روحم را صیقل می زنم
آینه ای برابر آینه ات می گذارم
تا از تو
ابدیتی بسازم.

آثار احمد شاملو

انتشار مجموعه شعر های:

مدایح بی صله ، آیدا در آینه ، ابراهیم در آتش ، سکوت سرشار از ناگفته هاست ، دشنه در دیس ، هوای تازه ، ققنوس در باران ، ترانه های کوچک غربت ، جهان هم چون کوچه ای بی انتها ، شعر شکفتن در مه ، ملکه ی سایه ها ، باغ آینه ، کتاب گزینه ی اشعار و قصه های کتاب کوچه ، قصه ی هفت گلاغون ، افسانه های هفت گنبد و ترانه ها و هفته نامه کتاب جمعه در چهل شماره (که توقیف شد).

ترجمه ها :
دن آرام ، افسانه گیل گمش ، شهریار کوچولو ، بگذار سخن بگویم ، دست به دست ، لبخند تلخ ، افسانه های کوچک چینی ، زمان کشیش ، برزخ ، زنگار ، هایکو.

نمایش نامه :
نصف شب است دیگر، (دکترشوایتزر)، مرگ کسب وکارمن است، زهرفند، پابرهنه ها.

کتاب و نوار صوتی :
سیاه هم چون آفریقای خودم، مجموعه شعر ابراهیم درآتش، سکوت سرشارازناگفته هاست، در ها و دیوار بزرگ چین.

بازنویسی رمان «قدرت و افتخار» گراهام با عنوان: «عیسای دیگر ، یهودای دیگر»
و نوشته های بسیار دیگر ، مانند مقدمه ی جنجالی بر دیوان حافظ و...

چند عکس از احمد شاملو در ادامه مطلب



ادامه مطلب...
نوشته شده در تاريخ ۱۳٩٠/٥/۳ توسط ساسان